Ιστορική Αναδρομή - Θεσμικό Πλαίσιο

Η εισαγωγή του θεσμού της εγγύησης καταθέσεων στην Ελλάδα έγινε με το ν. 2324/1995 (Α'146) ο οποίος βασίστηκε στην κοινοτική Οδηγία 94/19/ΕΟΚ (L. 135/31.05.1994) "περί των Συστημάτων Εγγύησης των Καταθέσεων" (ΣΕΚ). Με τον νόμο αυτό ιδρύθηκε το «Ταμείο Εγγύησης Καταθέσεων» (ΤΕΚ) ως Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου, με Ιδρυτικούς φορείς  την  Τράπεζα της Ελλάδος και την Ελληνική Ένωση Τραπεζών και εποπτευόμενο από τον Υπουργό Οικονομικών. Το όριο κάλυψης ανερχόταν σε 20.000 ευρώ, το οποίο ήταν το κατώτατο όριο που όριζε η Οδηγία ενώ ο μέγιστος όρος καταβολής της αποζημίωσης σε τρεις (3) μήνες. 

Με τον ν. 3746/2009 (Α'27) επεκτάθηκε η εγγύηση του φορέα και στην κάλυψη των πελατών των πιστωτικών ιδρυμάτων από παροχή επενδυτικών υπηρεσιών και το ΤΕΚ μετονομάστηκε σε «Ταμείο Εγγύησης Καταθέσεων και Επενδύσεων» (ΤΕΚΕ). Κατά τον τρόπο αυτό δημιουργήθηκε ένας ισχυρός και αξιόπιστος φορέας ο οποίος καλύπτει ενιαία τα πιστωτικά ιδρύματα που συμμετέχουν, τόσο για τις καταθετικές όσο και για τις επενδυτικές υπηρεσίες τους. Με τον προαναφερόμενο νόμο συγκροτήθηκαν στο ΤΕΚΕ δύο αυτοτελή και πλήρως διακριτά αποθεματικά κεφάλαια: το Ενεργητικό του Σκέλους  Κάλυψης Καταθέσεων και το Ενεργητικό του Σκέλους  Κάλυψης Επενδύσεων προοριζόμενα αποκλειστικά για την ικανοποίηση των αντίστοιχων απαιτήσεων.

Το Νοέμβριο 2008 με την αρχή της χρηματοπιστωτικής κρίσης, προκειμένου ο φορέας να ανταποκριθεί καλύτερα στην αποστολή του, κρίθηκε σκόπιμο, να αυξηθεί  με νομοθετική ρύθμιση (ν.3714/2008 (Α' 23) άρθρο 6) σε εθνικό επίπεδο, το όριο της παρεχόμενης κάλυψης στο ύψος των 100.000 ευρώ.

Το 2009 στο πλαίσιο αντιμετώπισης των επιπτώσεων της χρηματοπιστωτικής κρίσης και της σύγκλισης των συστημάτων εγγύησης καταθέσεων, υιοθετήθηκε η Οδηγία 2009/14/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί ΣΕΚ με την οποία τροποποιήθηκε η αρχική Οδηγία 94/19/ΕΟΚ αναφορικά με το επίπεδο κάλυψης των καταθέσεων και την προθεσμία έναρξης εκταμίευσης των αποζημιώσεων. Ειδικότερα εναρμονίστηκε πλήρως σε ευρωπαϊκό επίπεδο το όριο κάλυψης, το οποίο διαμορφώθηκε σε  100.000 ευρώ και  ο μέγιστος χρόνος έναρξης καταβολής της αποζημίωσης μειώθηκε σε είκοσι (20) εργάσιμες ημέρες. Η Οδηγία αυτή ενσωματώθηκε στην ελληνική έννομη τάξη με το ν. 3775/2009 (Α' 122)

Περαιτέρω η εμπειρία που αποκτήθηκε κατά την χρηματοπιστωτική κρίση οδήγησε στην ανάγκη θέσπισης νέων κανόνων και διαδικασιών που αφορούν τη σύσταση και τη λειτουργία των ΣΕΚ και συνέβαλε στη θέσπιση της Οδηγίας 2014/49/ΕΕ (L.173/12.6.2014) περί των ΣΕΚ. Για την προστασία του μεγαλύτερου μέρους των καταθετών και την εξασφάλιση ίδιου επιπέδου σταθερότητας όσον αφορά τα ΣΕΚ, η κάλυψη που παρέχει η νέα Οδηγία  καθορίζεται σε εναρμονισμένο επίπεδο 100.000 ευρώ ανά καταθέτη ενώ παρέχεται προστασία και άνω του ορίου αυτού για δεδομένο χρονικό διάστημα και ορισμένες κατηγορίες συναλλαγών κοινωνικού σκοπού. Στις βασικές καινοτομίες της Οδηγίας περιλαμβάνεται επίσης η μείωση της προθεσμίας καταβολής αποζημίωσης σε επτά (7) εργάσιμες ημέρες, η ενίσχυση της πληροφόρησης των καταθετών και η θέσπιση ελάχιστου επιπέδου κεφαλαίων που οφείλει να διαθέτει ένα ΣΕΚ, ενώ οι εισφορές των πιστωτικών ιδρυμάτων βασίζονται στο ύψος των εγγυημένων καταθέσεων και λαμβάνεται υπόψη το προφίλ κινδύνου των πιστωτικών ιδρυμάτων. Οι διατάξεις της Οδηγίας 2014/49 ΕΕ ενσωματώνονται στην ελληνική έννομη τάξη με το ν.4370/2016 (Α'37).

Στην Ελλάδα θεσπίστηκε ο ν.4021/2011(Α'218) που επέφερε αντίστοιχες τροποποιήσεις στον ιδρυτικό νόμο του ΤΕΚΕ (ν.3746/2009, Α'27). Με τις τροποποιήσεις αυτές θεσπίστηκε η εφαρμογή μέτρων εξυγίανσης σε πιστωτικά ιδρύματα που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσχέρειες, σε στάδιο πριν την ενεργοποίηση της αποζημιωτικής διαδικασίας του ΤΕΚΕ. Για τη χρηματοδότηση της εφαρμογής των μέτρων εξυγίανσης όπως της εντολής μεταβίβασης περιουσιακών στοιχείων και της σύστασης μεταβατικού πιστωτικού ιδρύματος συνεστήθη εντός του ΤΕΚΕ Σκέλος Εξυγίανσης (ΣΕ).

Σημειώνεται ότι για την περίοδο 29/2/2012 έως 31/12/2014 ανεστάλη  η χρήση του ΣΕ του ΤΕΚΕ και για το διάστημα αυτό το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΤΧΣ) κατέβαλλε το ποσό που θα κατέβαλλε το ΤΕΚΕ για τη χρηματοδότηση των μέτρων εξυγίανσης.

Τέλος θεσπίστηκε ο ν. 4335/2015 (Α'218) με τον οποίο ενσωματώνονται στο εθνικό νομοθετικό πλαίσιο οι διατάξεις της Οδηγίας 2014/59/ΕΕ περί Ανάκαμψης και Εξυγίανσης Πιστωτικών Ιδρυμάτων και αφορά τη λειτουργία του Σκέλους Εξυγίανσης ως εθνικό Ταμείο Εξυγίανσης για τα πιστωτικά ιδρύματα.